شما اینجا هستید   |

    یادداشت‌ها : صنایع تبدیلی کشاورزی، ظرفیت مغفول مانده جهت کاهش آمار بیکاری

با وجود تمام تحولات تکنولوژیکی، پیشرفته‌ترین کشورهای صنعتی، توسـعه‌ی بخش کشاورزی را نه تنها مکمل بخش صنعت می‌دانند بلکه اهمیت تولید غـذا را در پیوند با امنیت ملی خود نیز ارزیابی می‌کنند. در کشور ما عـلاوه بـر اینکـه توسـعه‌ی صنعتی، نسبتی با روندی کـه در دنیـا صورت می‌گیرد نـدارد بلکه از ارتباط آن با بخش کشاورزی نیز غفلت شده است.

با توجه به امکانات وسیع ایران، برخورداری از تنوع شرایط آب‌وهـوایی و امکـان تولید تقریباً تمامی انواع محصولات مناطق معتـدل، نیمه گرمسیری و گرمسیری، و همچنین کیفیت بالای محصولات تولیدی آن موجب شده است تا ایـران یکی از پـنج کشور جهان باشد که در تولید حدود ٢٠ محصول کشاورزی جزء تولیدکنندگان عمده محصوب شود.

این در حالی‌ست که از تمامی امکانات (اراضی قابل کشت و آب قابل استحصال) نیز استفاده نمی‌شود. با توجـه بـه رقم بالای حـدود ٣٠ درصدی ضـایعات محـصولات کشاورزی و همچنین اهمیت صنایع تبدیلی در کاهش ضـایعات و ایجـاد ارزش افـزوده، درآمدهای ارزی و اشتغال بررسی وضعیت این صنایع و ارائه‌ی راهکارهایی جهـت حـضور موفق در بازارهای بین‌المللی از اهمیت خاصی برخوردار است.

تعریف صنایع تبدیلی

صنایع تبدیلی و تکمیلی بخش کشاورزی به صنایعی گفته می‌شود که به فرآوری و عمل‌آوری محصولات نباتی و حیوانی ازجمله زراعی، باغی، شیلاتی، دام و طیور، جنگل و مرتع‌ می‌پردازد و در تعریف فرآوری آمده که «دربرگیرنده، تغییرات فیزیکی، شیمیایی، ارگانولپتیکی، نگهداری، بسته‌بندی و توزیع» است. بدین‌وسیله می‌توان ماندگاری این محصولات را بیشتر و مصرف و عرضه‌ی آن را، مناسب‌تر نمود و در مجموع از طریق این نوع صنایع، ارزش اقتصادی محصولات را بالاتر برد.
می‌توان تعریف دیگری از صنایع تبدیلی بـه ایـن شرح ارائه داد: «صنایعی کـه فرآورده‌های کشاورزی و دامی را تبدیل به مواد و کالای نیمـه ساخته و یا آماده‌ی مـصرف می‌سازد» را صنایع تبدیلی می‌‎نامند. صنایع تبدیلی- تکمیلی یکی از شاخه‌های مهم رشته‌ی کشاورزی به شمار می‌آید

بدون تردید ایجاد صنایع تبدیلی یکی از سودمندترین ارتباطات بین دو بخش صنعت و کشاورزی است. این صنایع باعث کاهش میزان بیکاری‌های دائمی ‌و فصلی در مناطق روستایی می‌شود. همچنین زمینه‌ی مناسب جهت توسعه‌ی بخش کشاورزی را فراهم می‌کند و به افزایش تولیدات، بهره‌وری، ایجاد فرصت‌های شغلی، تامین نیازهای اساسی، پیوند با دیگر بخش‌های اقتصادی و کاهش نابرابری‌های منطقه‌ای منجر خواهد شد. لذا اینگونه صنایع می‌تواند پیش نیاز استراتژی صنعتی شدن و تامین‌کننده امنیت غذایی در کشور باشد.

این موضوع در برنامه‌های مختلف توسعه مورد توجه قرار گرفت و در برنامه‌ی پنجم نیز ایجاد ظرفیت‌های جدید برای فرآوری ۲۵ میلیون تن محصولات کشاورزی پیش‌بینی شده است.

صنایع تبدیلی به دلیل به کارگیری محصولات کشاورزی به عنوان مواد اولیه می‌تواند عاملی برای استفاده بهتر از این محصولات تلقی گردد. بسیاری از محصولات کشاورزی دارای زمان تولید و مصرف متفاوتی هستند. تولید یا برداشت آن‌ها معمولاً در یـک زمـان مشخص و کوتاه ولی مصرف در زمان طولانی‌تری صورت می‌گیرد. صنایع تبدیلی می‌تواند با حفظ و نگهداری محصولات در آن‌ها به گونه‌ای تغییر و تبدیل ایجـاد نماید کـه امکان مصرفشان در طی سال میسر باشد.

ایجاد و گسترش صنایع تبدیلی دارای برخی اثرهای اقتصادی از جمله ایجـاد ارزش افزوده، ایجاد اشـتغال، ایجاد درآمدهای ارزی و همچنین استفاده بیشتر از محصولات کشاورزی و به‌این ترتیب جلوگیری از اتلاف و ضایع شدن محصولات می‌گردد.

گسترش صنایع تبدیلی از دو جنبه، الف) ارزش افزوده‌ی ایجاد شده در بخش، صـرف افزایش ارزش افزوده‌های خودِ بخش می‌شود و ب) به‌دلیل رابطه‌ای که با بخش‌های دیگر دارد موجب ایجاد ارزش افزوده در این بخش‌ها می‌گردد.

از آنجایی که صنایع تبدیلی از محصولات کشاورزی به عنوان ماده‌ی اولیه استفاده می‌نماید، گسترش و توسعه‌ی صنایع مذکور موجب افزایش تولید و یا افزایش استفاده از تولیدات گردیده و به‌طور غیرمستقیم ایجاد ارزش افزوده خواهد نمود.

طبقه‌بندی صنایع تبدیلی و تکمیلی:

  1. محصولات دامی
    1. فرآورده‌های لبنی
    2. کشتارگاه دام و طیور
    3. بسته‌بندی گوشت و مرغ
    4. فرآورده‌های گوشتی
  2. محصولات شیلاتی
    1. کنسرو ماهی
    2. عمل‌آوری ماهی و میگو
    3. پودر ماهی
  3. محصولات زراعی
    1. آردسازی
    2. برنجکوبی
    3. رب گوجه‌فرنگی
    4. بسته‌بندی غلات و حبوبات
    5. ماکارونی
    6. کیک و کلوچه
    7. آرد گنـدم و بـرنج
    8. ترشی‌ها و شوری‌ها
    9. روغن‌کشی از دانه‌های خام
    10. فرآورده‌های سیب زمینی و …
  4. محصولات باغی
    1. بسته‌بندی خرما
    2. بسته‌بندی و عمل‌آوری پسته
    3. خـشکبار
    4. عرقیات و اسانس
    5. لواشک
    6. بسته‌بندی میـوه
    7. کمپوت
    8. فرآورده‌های زیتون
    9. بسته بندی زعفران

همه مواردی که در بالا گفته شد بستری فوق‌العاده جهت حضور و سرمایه‌گذاری بخش خصوصی است که زمینه‌ی اشتغال و کاهش بیکاری در استان گیلان و شهرستان لنگرود را رقم خواهد زد.

دسته بندی : یادداشت‌ها
به اشتراک بگذارید : | | |